Trouwen in België
Trouwen in België als Nederlander
Als Nederlander kan je in België trouwen als een van jullie Belg is, in België woont of hier al meer dan drie maanden zijn gewone verblijfplaats heeft. Twee Nederlanders die allebei in Nederland wonen, kunnen hier dus niet wettelijk trouwen. Voor wie wel mag, is het papierwerk eenvoudiger dan voor de meeste buitenlanders: geen apostille binnen de EU, en de ambtenaar spreekt Nederlands. De twee dingen die het verschil maken, zijn het huwelijksvermogensstelsel en wat jullie na de trouw in Nederland moeten laten registreren. De algemene regels voor niet-Belgen staan in de gids trouwen in België als buitenlander. Hier staat wat specifiek is voor Nederlanders.
Elian Van Cutsem, oprichter van Ringske
Wie mag als Nederlander in België trouwen?
De Belgische regel staat in artikel 44 van het Belgische Wetboek van internationaal privaatrecht : het huwelijk kan in België worden voltrokken als een van de toekomstige echtgenoten bij de voltrekking Belg is, zijn woonplaats in België heeft of er sinds meer dan drie maanden zijn gewone verblijfplaats heeft. Eén van jullie volstaat.
De Nederlandse overheid zegt hetzelfde in andere woorden. Volgens NederlandWereldwijd kan je als Nederlander in België trouwen als je hier ingeschreven bent, hier woont, of trouwt met een Belgische partner. Twee mannen of twee vrouwen kunnen in België trouwen. Op de Nederlandse ambassade trouwen kan niet.
Wonen jullie allebei in Nederland en is geen van jullie Belg, dan trouwen jullie wettelijk in een Nederlandse gemeente. Een feest, een symbolische plechtigheid of een kerk in België kan daarna nog altijd. Voor de wet telt dan het huwelijk in Nederland.
Of jij mag trouwen, beoordeelt België volgens het recht van je eigen nationaliteit. Voor een Nederlander noemt NederlandWereldwijd deze voorwaarden: jullie zijn allebei minstens 18, geen van jullie is al getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap, en ouders en kinderen, grootouders en kleinkinderen, broers en zussen mogen niet met elkaar trouwen. Sta je onder curatele, dan heb je toestemming nodig van de curator of de kantonrechter. Hoe dat werkt voor een partner met een andere nationaliteit, staat bij trouwen in België als buitenlander.
De Belgische aangifte, niet de Nederlandse melding
In België begint het met de huwelijksaangifte bij de burgerlijke stand van de gemeente waar een van jullie woont. Daar trouwen jullie ook. Dat kan wettelijk ten vroegste zes maanden en ten laatste veertien dagen voor de trouw, schrijft Vlaanderen.be . Wonen jullie allebei in het buitenland en is een van jullie Belg, dan kan het in de gemeente van de laatste Belgische woonplaats van een van jullie, van de woonplaats van een bloedverwant tot de tweede graad, of van de Belgische geboorteplaats.
Veel gemeenten willen het dossier vroeger. Gent vraagt de aangifte minstens zes weken voor de trouw. In Hasselt kijkt de dienst Burgerlijke Stand eerst de buitenlandse documenten na, en pas daarna ondertekenen jullie de aangifte. Is er extra controle nodig, dan gaat het dossier naar het parket. Hasselt schrijft dat zo'n onderzoek gemiddeld vijf maanden duurt. Wat elke stad vraagt, staat bij trouwen per stad.
In Nederland heet de tegenhanger de melding van een voorgenomen huwelijk, vroeger "in ondertrouw gaan". Die doe je bij de gemeente, minstens twee weken voor de trouw, en je geeft er twee tot vier getuigen bij op, schrijft de Rijksoverheid . Dat is de procedure voor een huwelijk in een Nederlandse gemeente. In de lijst van NederlandWereldwijd voor een huwelijk in België staat geen melding bij een Nederlandse gemeente. Daar doen jullie de Belgische aangifte.
Ook de getuigen werken anders. In Nederland zijn het er twee tot vier. In België kiezen jullie er geen tot vier, voor jullie samen, en ze moeten meerderjarig zijn, schrijft Gent . Hoe jullie ze kiezen, lees je bij getuigen.
Welke documenten een Nederlander nodig heeft
De Belgische gemeente bepaalt de lijst, niet de Nederlandse overheid. Knokke-Heist zet het op een rij. Wie ingeschreven is in het bevolkings- of vreemdelingenregister, brengt een identiteitsbewijs mee, een kopie van de geboorteakte en, als dat niet al in het register staat, een bewijs dat je niet gehuwd bent. De geboorteakte vraagt de gemeente enkel zelf op voor wie in België geboren is of wiens akte hier is overgeschreven. Ben je in Nederland geboren, dan breng je ze dus zelf mee.
Wie niet in België ingeschreven is, bijvoorbeeld de Nederlandse partner die in Nederland woont, brengt daarnaast een bewijs van nationaliteit, een bewijs van ongehuwde staat en een attest van hoofdverblijfplaats mee. Zo staat het bij Vlaanderen.be en bij Knokke-Heist . Brugge en Hasselt laten jullie eerst op afspraak komen om per nationaliteit te zeggen welke documenten nodig zijn. Doe dat voor je iets in Nederland bestelt.
Een geboorteakte vraag je aan bij de Nederlandse gemeente die de akte opmaakte, ook als je daar niet meer woont, schrijft de Rijksoverheid .
Woon je als Nederlander in België, dan heb je volgens NederlandWereldwijd geen verklaring van huwelijksbevoegdheid nodig. Is je burgerlijke staat niet bekend in het Rijksregister, dan vraagt de gemeente een verklaring omtrent de burgerlijke staat. Die vraag je volgens NederlandWereldwijd aan bij de Belgische gemeente waar je woont, als uittreksel uit het bevolkingsregister met je burgerlijke staat, of bij de Nederlandse gemeente als je nog in de BRP staat. De ambassade in Brussel geeft ze niet af. Staat je burgerlijke staat in België op "onbepaald", dan kan je de gemeente een bewijs bezorgen om dat aan te passen.
Woon je in Nederland of heb je er ooit gewoond, dan vraag je een verklaring van huwelijksbevoegdheid aan bij je (laatste) Nederlandse gemeente, schrijft NederlandWereldwijd . Een ongehuwdverklaring loopt via de burgerlijke stand van je laatste woonplaats, volgens de Rijksoverheid . Vraag de Belgische gemeente welke van de twee ze wil.
Sommige Belgische gemeenten vragen een gewoonterechtattest, ook verklaring van wetgeving of certificat de coutume genoemd. De Nederlandse ambassade geeft dat sinds 1 oktober 2017 niet meer af, omdat het Nederlandse recht het niet voorziet. In de plaats daarvan is er een nota van de ambassade . Die druk je af en stuur je naar de gemeente waar jullie trouwen.
Geen apostille, wel het meertalige formulier
Sinds 16 februari 2019 geldt in alle EU-landen een verordening over openbare documenten, legt het Europese e-Justiceportaal uit. Een Nederlandse akte over geboorte, huwelijk, bekwaamheid om te huwen, burgerlijke staat of nationaliteit moet in België zonder apostille aanvaard worden. De algemene pagina van Vlaanderen.be spreekt van legalisatie. Voor documenten uit een andere lidstaat gaat de verordening voor.
Vraag bij elk document het meertalige modelformulier. Dat is een standaardvertaling die je erbij krijgt van de instantie die het document afgeeft. Met dat formulier erbij mag de ontvangende overheid enkel in uitzonderlijke gevallen nog een vertaling vragen. Voor nationaliteit bestaat er geen modelformulier.
Hoe dat aan een Nederlands loket gaat, toont de gemeente Den Haag . Je vraagt het formulier aan bij de gemeente die het originele document afgaf, tegelijk met het document. Het kan bij een uittreksel of afschrift van een akte, bij een verklaring van huwelijksbevoegdheid en bij een BRP-uittreksel over verblijf of burgerlijke staat. Den Haag rekent voor het formulier hetzelfde bedrag als voor het document, en probeert het binnen drie weken te versturen. Andere gemeenten hebben eigen tarieven.
De plechtigheid: in het Nederlands
In Vlaanderen spreekt de ambtenaar tijdens het burgerlijk huwelijk Nederlands. Spreekt een van jullie geen Nederlands, dan brengen jullie een officiële tolk mee en betalen jullie die zelf, schrijft Leuven . Spreken jullie allebei Nederlands, dan is die tolk niet nodig. Voor een Nederlander valt die kost dus weg.
Trouwen jullie in Brussel of in Wallonië, vraag dan aan de gemeente in welke taal de plechtigheid gebeurt en wat ze verwacht als een van jullie die taal niet spreekt.
Welk huwelijksstelsel geldt: het Belgische of het Nederlandse?
Welk recht op jullie vermogen van toepassing is, bepaalt niet het land waar jullie trouwen. Dat doet de Europese verordening over huwelijksvermogensstelsels . België en Nederland doen allebei mee, zegt het e-Justiceportaal . De regels over het toepasselijke recht gelden voor wie na 29 januari 2019 trouwt.
Kiezen jullie zelf niets, dan geldt het recht van het land waar jullie na de trouw jullie eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats hebben (artikel 26). De overwegingen van de verordening zeggen erbij: kort na de huwelijkssluiting. Hebben jullie geen gemeenschappelijke verblijfplaats, dan telt jullie gemeenschappelijke nationaliteit, en anders het land waarmee jullie samen de nauwste band hebben.
Een voorbeeld. Noor is Nederlandse, Bram is Belg, en ze trouwen in Antwerpen. Blijven ze daarna in Antwerpen wonen, dan valt hun huwelijk zonder keuze onder het Belgische recht. Trekken ze meteen na de trouw samen naar Breda, dan onder het Nederlandse. Het land van de plechtigheid speelt geen rol. Dat geldt ook voor twee Nederlanders die in Gent wonen en daar trouwen: zonder keuze geldt voor hen het Belgische stelsel.
Jullie kunnen ook zelf kiezen (artikel 22): het recht van het land waar een van jullie op dat moment gewoonlijk verblijft, of van een land waarvan een van jullie de nationaliteit heeft. Die keuze is schriftelijk, gedateerd en door jullie allebei ondertekend. Heeft de lidstaat waar jullie allebei wonen extra vormvereisten voor huwelijkse voorwaarden, dan gelden die ook (artikel 23). In België gaat een huwelijkscontract altijd langs de notaris.
Wat het verschil is tussen de twee stelsels
Trouwen jullie in België zonder contract en geldt het Belgische recht, dan valt jullie huwelijk onder het wettelijk gemeenschapsstelsel. Volgens notaris.be zijn er dan drie vermogens: een eigen vermogen voor elk van jullie en een gemeenschappelijk vermogen. Eigen blijft wat je voor de trouw had, en wat je erft of geschonken krijgt. Gemeenschappelijk zijn de inkomsten tijdens het huwelijk, wat jullie samen kopen, zoals een woning, en goederen waarvan niet te bewijzen is van wie ze zijn.
Geldt het Nederlandse recht, dan is dat sinds 1 januari 2018 automatisch de beperkte gemeenschap van goederen, schrijft de Rijksoverheid . Wat alleen van jou was voor het huwelijk, blijft van jou, net als erfenissen en schenkingen. Wat jullie al samen hadden en wat jullie tijdens het huwelijk krijgen, wordt gemeenschappelijk. Een eigen onderneming die al bestond, blijft privé, maar de partner die ze drijft, betaalt de ander een vergoeding. Bij een scheiding krijgen jullie elk de helft van wat in de gemeenschap valt.
Op het eerste gezicht lijken de twee op elkaar. Het blijven wel twee verschillende wetten, elk met hun eigen details. Dit is een samenvatting van twee overheidspagina's, geen advies. Plan een gesprek met een notaris voor de trouw. Zeg erbij waar jullie na de trouw gaan wonen en welke nationaliteit elk van jullie heeft. Wat een huwelijkscontract regelt en wanneer je het maakt, staat in die gids.
Na de trouw: het huwelijk in Nederland laten registreren
Een huwelijk dat in België gesloten is, wordt in Nederland erkend, schrijft NederlandWereldwijd . Wat jullie daarna moeten doen, hangt af van waar de Nederlandse partner woont.
Woon je in Nederland, dan ben je verplicht om de buitenlandse huwelijksakte te laten registreren bij je eigen woongemeente, zo snel mogelijk na thuiskomst. De gemeente past dan je gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) aan. Dat is gratis. Je brengt onder meer de originele huwelijksakte en een identiteitsbewijs van jou en je partner mee, schrijft NederlandWereldwijd . Een Belgische huwelijksakte hoeft niet gelegaliseerd te worden voor gebruik in Nederland, volgens NederlandWereldwijd . Vraag in België bij de akte het meertalige modelformulier, zie hierboven.
Woon je in het buitenland, ook in België, dan hoef je niets te registreren. Je kan de Belgische akte wel laten omzetten naar een Nederlandse akte bij de afdeling Landelijke Taken van de gemeente Den Haag, zegt de Rijksoverheid . Dat is niet verplicht, maar het maakt het later makkelijker om een uittreksel te krijgen. Volgens de gemeente Den Haag is het omzetten gratis, je betaalt enkel het aangetekend versturen. Het kan alleen online, de wachttijd is nu vijftien maanden, en een akte in het Nederlands, Engels, Frans of Duits hoeft niet vertaald te worden.
Sta je als Nederlander in het buitenland ingeschreven in de Registratie Niet-ingezetenen (RNI), weet dan dat een omgezette akte daar niet in komt. Je burgerlijke staat kan je in de RNI ook niet laten aanpassen, schrijft Den Haag op haar pagina over de RNI-gegevens . Voor wat er in België volgt, zie na de trouw: wat je nog regelt.
Je naam na de trouw
In België heeft een huwelijk geen invloed op de familienaam van de echtgenoten. Je mag de naam van je echtgenoot wel gebruiken, legt het e-Justiceportaal uit.
In Nederland verandert je officiële naam evenmin. Je mag de achternaam van je partner in het dagelijks leven gebruiken en die naam laten registreren bij je gemeente in de BRP, zonder toestemming van je partner, schrijft de Rijksoverheid . Instanties zoals de Belastingdienst schrijven je dan zo aan. Brugge raadt de niet-Belgische partner aan om bij de eigen ambassade te informeren of een naamswijziging na de trouw mogelijk is.
Op volgorde
Kijk eerst of een van jullie aan artikel 44 voldoet. Maak dan een afspraak bij de Belgische gemeente en vraag haar lijst voor de Nederlandse partner. Bestel daarna de Nederlandse documenten, telkens met het meertalige modelformulier, bij de gemeente die ze afgeeft. Spreek met een notaris over het stelsel voor de trouw. Doe de aangifte in het venster dat jullie gemeente vraagt. Na de trouw vraag je een afschrift van de huwelijksakte met modelformulier en registreer je het huwelijk in Nederland, als de Nederlandse partner daar woont.
De checklist voor de aangifte zet de stappen van de aangifte op een rij. De trouwchecklist zet ze op jullie trouwdatum, samen met de rest.