Trouwen in België
Trouwen in België als een van jullie geen Belg is
Of jullie hier kunnen trouwen, hangt af van één regel in het Wetboek van internationaal privaatrecht : minstens een van jullie is Belg, woont in België, of heeft hier al meer dan drie maanden zijn gewone verblijfplaats. Daarna zijn de stappen dezelfde als voor elk koppel, met meer papier: buitenlandse documenten, een beëdigde vertaling, soms een tolk. Deze gids volgt de wet en de overheidssites, en zegt waar jullie gemeente zelf beslist.
Elian Van Cutsem, oprichter van Ringske
Wie kan in België trouwen?
Artikel 44 van het Wetboek van internationaal privaatrecht zegt het in één zin: het huwelijk kan in België worden voltrokken als een van de toekomstige echtgenoten bij de voltrekking Belg is, zijn woonplaats in België heeft, of er sinds meer dan drie maanden zijn gewone verblijfplaats heeft. Eén van jullie volstaat. Je partner mag elke nationaliteit hebben en overal wonen.
Gewone verblijfplaats is een feit: waar je echt woont. Het Wetboek zegt dat in artikel 4. Het is niet hetzelfde als ingeschreven zijn bij de gemeente, al is die inschrijving meestal hoe je het bewijst.
Is geen van jullie Belg en wonen jullie allebei in het buitenland, dan kunnen jullie hier niet wettelijk trouwen. Dan trouwen jullie in het land waar een van jullie woont, en vieren jullie daarna nog in België: een feest, een symbolische of religieuze plechtigheid. Het wettelijke huwelijk is dan dat op het gemeentehuis thuis.
Welk recht bepaalt de voorwaarden?
Of elk van jullie mag trouwen (leeftijd, een eerder huwelijk, verwantschap), bepaalt het recht van het land waarvan je de nationaliteit hebt, zegt artikel 46 van het Wetboek van internationaal privaatrecht . Een Belg volgt het Belgische recht, een Italiaan het Italiaanse, elk voor zichzelf.
Eén uitzondering telt voor veel koppels. Verbiedt het recht van het land van een partner dat twee mensen van hetzelfde geslacht trouwen, dan wordt dat verbod opzijgezet als de ander de nationaliteit heeft van, of woont in, een land dat het toelaat. België laat het huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen toe sinds 2003.
De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert die voorwaarden bij de aangifte. Daarom vraagt de gemeente een bewijs dat je niet gehuwd bent, en van je nationaliteit.
De aangifte: waar en wanneer
De huwelijksaangifte doen jullie bij de burgerlijke stand van de gemeente waar een van jullie woont, dus waar je ingeschreven bent in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister. Daar trouwen jullie ook.
Wettelijk ten vroegste zes maanden en ten laatste veertien dagen voor de trouw. Veel gemeenten vragen het vroeger, omdat ze buitenlandse documenten moeten nakijken: Gent vraagt minstens zes weken. Met papieren uit het buitenland begin je beter vroeger dan later. Een akte die een apostille en een vertaling nodig heeft, laat soms weken op zich wachten.
Documenten uit het buitenland
Ben je in België ingeschreven en hier geboren, dan vraagt de gemeente meestal enkel je identiteitskaart of paspoort. Wie hier niet ingeschreven is, of in het buitenland geboren werd, brengt ook een bewijs van nationaliteit, van ongehuwde staat en van de hoofdverblijfplaats mee, en vaak een geboorteakte. Vraag jullie gemeente haar precieze lijst voor je iets in het buitenland bestelt.
Die buitenlandse documenten moeten gelegaliseerd zijn of een apostille dragen, en waar nodig vertaald door een vertaler die beëdigd is bij een Belgische rechtbank, schrijft de Vlaamse overheid . Vraag jullie gemeente of een vertaling uit je eigen land aanvaard wordt, of dat ze in België moet gebeuren.
Documenten uit een ander EU-land zijn eenvoudiger. Sinds 2019 hoeft een geboorteakte of een bewijs van burgerlijke staat uit een andere lidstaat in België geen apostille meer, door de verordening van de EU over openbare documenten. Vraag het land dat het document uitreikt er het meertalige modelformulier bij: met dat formulier erbij mag een vertaling enkel nog in uitzonderlijke gevallen gevraagd worden.
De taal van de plechtigheid
In Vlaanderen spreekt de ambtenaar tijdens het burgerlijk huwelijk Nederlands. Leuven schrijft het duidelijk: spreekt een van jullie geen Nederlands, dan brengen jullie een officiële tolk mee, en betalen jullie die zelf.
Vraag jullie eigen gemeente op tijd wat ze verwacht, en of de tolk ook bij de aangifte moet zijn of enkel bij de plechtigheid. Zet het in jullie budget onder "burgerlijk huwelijk", zie wat een trouw kost.
Eerst het gemeentehuis, dan de rest
De Grondwet zegt het in artikel 21: het burgerlijk huwelijk moet altijd voorafgaan aan de religieuze inzegening. Een huwelijk in een kerk, moskee, synagoge of tempel zonder eerst het gemeentehuis heeft in België geen rechtsgevolg, en de bedienaar mag het niet eerder voltrekken.
Een symbolische plechtigheid, op een locatie of in een tuin, is voor de wet evenmin een huwelijk. Die maken jullie zo lang en persoonlijk als jullie willen en plannen jullie op een zelfgekozen moment. Ze vervangt het burgerlijk huwelijk niet. De wettelijke volgorderegel hierboven gaat over een religieuze inzegening.
Na de trouw: de akte in het buitenland
Na de plechtigheid maakt de gemeente de huwelijksakte op. Hebben jullie die nodig in een ander land, voor jullie ambassade, een nieuw paspoort of het register in het land van je partner? Dan heeft ze meestal eerst een legalisatie of een apostille nodig, legt de Vlaamse overheid uit, en soms een vertaling.
Binnen de EU geldt dezelfde verordening in de andere richting: de Belgische akte heeft in een andere lidstaat geen apostille nodig, en jullie kunnen de gemeente het meertalige modelformulier erbij vragen. Veel landen willen ook dat jullie het huwelijk zelf laten registreren. Vraag jullie ambassade of consulaat wat ze nodig hebben, voor of meteen na de trouw.