Trouwen in België
Getuigen bij het huwelijk: hoeveel, wie en welke papieren
Getuigen zijn bij een burgerlijk huwelijk in België niet verplicht. Jullie mogen er ten hoogste vier kiezen, voor jullie samen, en elke getuige is minstens achttien jaar. Dat staat in het Oud Burgerlijk Wetboek . De rest regelt jullie gemeente: wanneer ze de gegevens van de getuigen wil, en of dat een kopie van de identiteitskaart of het rijksregisternummer is. Hieronder staat wat de wet zegt, wat enkele gemeenten zelf vragen, en hoe jullie kiezen.
Elian Van Cutsem, oprichter van Ringske
Het korte antwoord
Getuigen zijn een keuze, geen voorwaarde. Bij de aangifte vertelt de ambtenaar van de burgerlijke stand jullie dat jullie een beroep kunnen doen op ten hoogste vier getuigen, die jullie zelf kiezen en die minimum achttien jaar oud zijn. Zo staat het in artikel 164/2, paragraaf 8, van het Oud Burgerlijk Wetboek . Dat artikel geldt in deze vorm sinds 31 maart 2019.
Ook bij de voltrekking zelf is de wet duidelijk. Artikel 165/1 zegt dat de ambtenaar het huwelijk voltrekt "eventueel in aanwezigheid van de getuigen". Zonder getuigen trouwen kan dus. belgium.be schrijft hetzelfde: het koppel kan geen, één, twee, drie of maximum vier getuigen aanduiden.
Kiezen jullie wel getuigen, dan komen ze in de huwelijksakte. De akte vermeldt hun naam, voornamen, geboortedatum en geboorteplaats (artikel 54 van het wetboek, en zo ook op vlaanderen.be ). Daarom vraagt de gemeente hun gegevens vooraf.
Hoeveel getuigen mag je hebben?
De wet zegt ten hoogste vier, voor het koppel samen. Ze verdeelt die vier niet over de partners. Toch schrijven sommige overheden en gemeenten het als twee per partner. vlaanderen.be spreekt van "maximum 2 per huwelijkspartner". Stad Mechelen doet dat ook, en schrijft op dezelfde pagina dat je geen of maximaal vier getuigen kan vragen. De infofiche van Ganshoren zegt dat er maximum twee getuigen per partner aanwezig mogen zijn.
Stad Gent zegt het anders: geen, 1, 2, 3 of 4 meerderjarige getuigen per bruidspaar. Stad Brussel schrijft dat jullie in totaal maximaal vier getuigen kunnen kiezen. Willen jullie drie getuigen langs de ene kant en één langs de andere, vraag dan bij jullie eigen gemeente of dat kan voor jullie het vastlegt.
Het aantal getuigen telt soms mee in een beperkt aantal plaatsen. Op de gratis huwelijken van stad Turnhout , elke eerste dinsdag van de maand, mogen maximum zes genodigden mee, getuigen en fotograaf inbegrepen. In Ganshoren zijn er veertig zitplaatsen in de trouwzaal voor het koppel, de getuigen en de gasten samen. Kijk dus naar de zaal voor jullie vier mensen vragen.
Wie mag getuige zijn?
De wet stelt twee voorwaarden: jullie kiezen de getuigen zelf, en ze zijn minstens achttien. Artikel 164/2 noemt geen nationaliteit, geen woonplaats en geen band met het koppel. Een vriend, een broer, een moeder of een collega kan allemaal.
Familie mag, maar hoeft niet. belgium.be schrijft dat een getuige geen bloedverwant hoeft te zijn. Stad Mechelen zegt dat een getuige meerderjarig moet zijn, maar geen familie hoeft te zijn.
Een getuige uit het buitenland kan ook. Stad Brussel schrijft dat getuigen niet in België hoeven te wonen, maar wel volwassen moeten zijn en een geldig identiteitsbewijs moeten hebben. Etterbeek en Sint-Gillis vragen het rijksregisternummer van de getuigen, of een kopie van hun paspoort als ze uit het buitenland komen.
Een tolk is iets anders dan een getuige. In Stad Mechelen gaat het huwelijk in het Nederlands. Spreekt een van jullie geen of onvoldoende Nederlands, dan brengen jullie zelf een beëdigde tolk mee, op eigen kosten. Die regel gaat over jullie, de partners, niet over de getuigen. Etterbeek schrijft het ook zo: de gegevens van de beëdigde tolk zijn nodig als een van de toekomstige echtgenoten de taal van de plechtigheid niet spreekt.
Kan een minderjarige getuige zijn?
Nee. De wet vraagt getuigen van minimum achttien jaar. Een zus van zestien of een petekind van twaalf kan geen officiële getuige zijn.
Dat wil niet zeggen dat ze aan de kant moeten staan. Stad Mechelen biedt een kinderakte aan voor gemeenschappelijke kinderen of pluskinderen die deel willen uitmaken van de ceremonie. De kinderen ondertekenen die tijdens de plechtigheid. De namen geef je ten laatste een maand vooraf door. Dat is iets anders dan de huwelijksakte, waarin alleen getuigen van achttien of ouder komen. Vraag bij jullie gemeente of ze iets gelijkaardigs heeft.
Lukt dat niet, dan kan een jonge broer, zus of petekind een andere rol krijgen: de ringen dragen, een tekst lezen, mee vooraan zitten. Spreek het vooraf af met de ambtenaar.
Welke documenten vraagt de gemeente van een getuige?
De wet bepaalt wat er over de getuigen in de akte komt: naam, voornamen, geboortedatum en geboorteplaats. Hoe de gemeente die gegevens krijgt en wanneer, bepaalt ze zelf. Enkele voorbeelden, van de gemeenten zelf:
Stad Gent : breng het rijksregisternummer of een kopie van het identiteitsdocument van je getuigen mee naar de afspraak voor de aangifte. Hebben jullie nog niet gekozen, dan krijgen jullie een mail om dat later te doen.
Stad Mechelen : de identiteitsgegevens van de getuigen, een kopie van de identiteitskaart, zijn ten laatste een maand voor de trouwdatum binnen bij de burgerlijke stand.
Aalst : een formulier getuigen, bij de aangifte of ten laatste veertien dagen voor het huwelijk, aan het loket of per mail. Brugge : jullie vullen de getuigen in het online huwelijksdossier in, maximum vier.
Vorst : een kopie van de identiteitskaart van de getuigen, ten laatste twee weken voor de trouwdatum. Ganshoren : een kopie van de identiteitskaart, minstens twee weken voor de plechtigheid. Koekelberg : een recto-versokopie van de identiteitskaarten van de getuigen bij het huwelijksdossier.
Sint-Gillis : het rijksregisternummer van de getuigen, en een kopie van identiteitskaart of paspoort als ze uit het buitenland komen, ten laatste tien dagen voor het huwelijk. Etterbeek : het rijksregisternummer, of een kopie van het paspoort voor getuigen uit het buitenland, een week voor het huwelijk.
De termijnen lopen dus van "bij de aangifte" tot een week vooraf. Ga er niet van uit dat de regel van een andere stad ook bij jullie geldt. Het overzicht per stad linkt naar de pagina van elke stad.
Laat de getuigen hun naam controleren zoals die op hun identiteitskaart staat. Een fout in of het ontbreken van de gegevens van een getuige in de huwelijksakte geldt volgens artikel 34 van het Oud Burgerlijk Wetboek als een materiële vergissing, die verbeterd kan worden. Beter is ze vooraf te vermijden.
Wat doet een getuige op de dag zelf?
Wettelijk weinig, en dat is de bedoeling. Volgens artikel 165/1 van het Oud Burgerlijk Wetboek leest de ambtenaar het hoofdstuk over de rechten en plichten van echtgenoten voor. Daarna verklaren jullie om de beurt dat jullie elkaars echtgenoot willen zijn. De ambtenaar verklaart in naam van de wet dat jullie getrouwd zijn, en maakt meteen de akte op in de digitale databank van de burgerlijke stand.
De getuigen zijn erbij. belgium.be schrijft dat ze er zijn om aanwezig te zijn bij de voltrekking en de huwelijksakte mee te ondertekenen. vlaanderen.be schrijft dat de ambtenaar de huwelijksakte meteen opmaakt en digitaal ondertekent. Hoe het tekenen in jullie trouwzaal precies verloopt, legt de ambtenaar uit.
Neem het identiteitsbewijs van de getuigen mee. Etterbeek en Sint-Gillis vragen op de dag van de plechtigheid de identiteitsbewijzen van de toekomstige echtgenoten en van de getuigen.
Valt een getuige op het laatste moment weg, dan valt het huwelijk niet weg: de wet laat de voltrekking niet van getuigen afhangen. Laat het de burgerlijke stand wel meteen weten, want hun gegevens staan al in het dossier.
Trouwen jullie op een weekdag, dan moeten getuigen soms vrij vragen. Stad Mechelen levert een attest kort verlet voor de werkgever van vrienden of familie die bij de ceremonie zijn, voor 5 euro per persoon. De stad waarschuwt dat niet elke werkgever kort verlet geeft voor een huwelijk. Laat de getuige het dus eerst navragen.
Getuigen bij een kerkelijk huwelijk
Een kerkelijk huwelijk komt altijd na het burgerlijke, schrijft vlaanderen.be . De regels voor getuigen zijn er ook anders. De wegwijzer Trouwen voor de Kerk van de Interdiocesane Dienst voor Gezinspastoraal zegt: naast de voorganger, die namens de kerkgemeenschap de officiële getuige van het jawoord is, zijn er twee getuigen die jullie zelf kiezen. Dat kunnen familieleden zijn of vrienden.
Aan het einde van de viering ondertekenen jullie het huwelijksregister, samen met de twee getuigen en de voorganger. Dat gaat over een katholiek huwelijk. Trouwen jullie in een andere kerk of levensbeschouwing, vraag het daar na.
Het zijn twee aparte lijsten. Geef de getuigen voor het stadhuis door aan de gemeente, en die voor de kerk aan de parochie. Wie op beide lijsten staat, geef je twee keer door.
Een ander soort getuige: de akte van bekendheid
Het woord getuige komt nog op een andere plek in de huwelijksregels voor. Kan een van jullie geen geboorteakte krijgen, dan kan die in bepaalde gevallen vervangen worden door een akte van bekendheid bij de vrederechter (artikel 164/3 van het Oud Burgerlijk Wetboek ). Daarin verklaren twee getuigen van minimum achttien jaar onder meer de naam, de voornamen en de geboorteplaats van de toekomstige echtgenoot, en ze tekenen de akte mee met de vrederechter (artikel 164/4). De familierechtbank moet die akte daarna nog homologeren (artikel 164/5).
Dat staat los van de getuigen op de trouwdag. Heeft een van jullie buitenlandse documenten, lees dan de gids voor koppels van wie één partner geen Belg is.
Getuigen kiezen: waar jullie op letten
Wettelijk is een getuige iemand die erbij is en in de akte komt. Alles wat er verder van verwacht wordt, de ringen bijhouden, een speech, mee de dag regelen, is gewoonte. Spreek het dus uit. Vraag niet alleen "wil je getuige zijn", maar ook wat jullie hopen dat die persoon doet.
Kies mensen die er zeker zijn. Een getuige die veel op reis is of in ploegen werkt, kan op het laatste moment uitvallen. Trouwen jullie op een weekdag, vraag dan of ze vrij kunnen nemen voor jullie de datum vastleggen.
Kijk of hun identiteitskaart of paspoort nog geldig is op de trouwdag. Een kaart die net verloopt, is een gesprek dat je liever een maand eerder voert.
Vraag niet de fotograaf of de ceremoniemeester als getuige als die op de dag zelf moet werken. Een getuige zit vooraan en staat op de foto, de fotograaf staat erachter.
Vier is een maximum, geen doel. Eén getuige, of geen, is evengoed een huwelijk. Twijfelen jullie tussen mensen, dan kan een ander moment het verschil maken: een getuige voor het stadhuis, een andere voor de kerk, iemand die een tekst leest op het feest.
Vraag het vroeg, en persoonlijk. De gegevens moeten soms al bij de aangifte binnen, en die doen jullie ten vroegste zes maanden voor de trouw. Dan helpt het als de getuigen al lang weten dat ze het zijn.
Wanneer regelen
Denk aan getuigen als jullie de datum vastleggen, en geef ze door bij de huwelijksaangifte of voor de termijn van jullie gemeente. Wat er bij de aangifte op tafel moet, staat in de checklist voor de aangifte. Wat wanneer komt, maand per maand, staat in de tijdlijn voor 2027.
In de trouwchecklist van Ringske staat "Getuigen kiezen" als standaardtaak, en vlak voor de dag "Ringen klaarleggen en getuigen briefen". Bij De dag kunnen jullie de getuigen uitnodigen, ook vanuit het draaiboek. Ze krijgen dan een eigen login met leesrechten voor het draaiboek, de tafelschikking en de leveranciers, zonder de gastenlijst of het budget.